Anne Frank: Pamiętnik, The Secret Annex i 4 sierpnia 1944

6

Annelies Marie Frank, powszechnie znana jako Anne Frank, urodziła się 12 czerwca 1929 roku we Frankfurcie nad Menem. Jest jedną z najbardziej znanych postaci XX wieku, której życie, choć tragicznie przerwane w wieku zaledwie 15 lat, stało się uniwersalnym symbolem oporu przeciwko nienawiści i nietolerancji. Jej dziennik, prowadzony podczas ukrywania się przed nazistowskimi prześladowcami w Amsterdamie, stanowi jedno z najbardziej poruszających świadectw Zagłady i pozostaje potężnym przesłaniem dla przyszłych pokoleń. Na chwilę obecną, w czerwcu 2024 roku, Anne Frank miałaby 95 lat.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na czerwiec 2024 roku ma 95 lat.
• Żona/Mąż: Nie dotyczy (zmarła jako nastolatka).
• Dzieci: Nie dotyczy (zmarła jako nastolatka).
• Zawód: Pisarka, autorka dziennika.
• Główne osiągnięcie: Stworzenie ponadczasowego dziennika dokumentującego życie w ukryciu podczas II wojny światowej, który stał się światowym bestsellerem i symbolem.

Podstawowe informacje o Anne Frank

Annelies Marie Frank, urodzona 12 czerwca 1929 roku we Frankfurcie nad Menem, była niemiecką Żydówką, która zyskała światowe uznanie dzięki swojemu dziennikowi. Przez pierwsze lata życia posiadała obywatelstwo niemieckie, jednak w 1941 roku, na mocy antysemickich przepisów, została go pozbawiona, stając się bezpaństwowcem. Jej życie zakończyło się w obozie koncentracyjnym Bergen-Belsen w lutym lub na początku marca 1945 roku, w wieku zaledwie 15 lat. Oficjalna data śmierci podawana przez władze holenderskie to 31 marca 1945 roku, jednak nowsze badania wskazują na wcześniejszy termin. Przyczyną śmierci był najprawdopodobniej tyfus, który szerzył się w katastrofalnych warunkach obozowych.

Życie osobiste i rodzinne

Rodzice i pochodzenie

Rodzicami Anne Frank byli Otto Heinrich Frank i Edith Frank z domu Holländer. Rodzina należała do społeczności żydowskiej reformowanej, była zasymilowana i przywiązywała dużą wagę do wykształcenia oraz kultury. Pochodzenie z Frankfurtu nad Menem stanowiło punkt wyjścia dla ich późniejszych, dramatycznych losów, które zmusiły ich do emigracji i ukrywania się.

Otto Frank, ojciec Anne, był przedsiębiorcą, który po wojnie odegrał kluczową rolę w publikacji dziennika córki. Edith Frank, matka, była ważną postacią w życiu rodzinnym. W obliczu narastających prześladowań Żydów w Niemczech, rodzina Franków była zmuszona opuścić ojczyznę i szukać schronienia w Holandii.

Relacje rodzinne (siostra, ojciec)

Anne posiadała starszą siostrę, Margot, z którą w okresie ukrywania się nawiązała szczególnie silną, bliską więź. Zapiski w dzienniku Anne z 1944 roku świadczą o tym, że Margot stawała się jej prawdziwą przyjaciółką, co było cennym wsparciem w trudnych warunkach życia w konspiracji. Pomimo początkowych różnic, wspólne doświadczenia zbliżyły siostry.

Emocjonalnie Anne była znacznie bliżej swojego ojca, Otto Franka, niż matki. Ojciec po wojnie przyznał, że Anne potrzebowała więcej wsparcia ze względu na swoją wrażliwość i zmienne nastroje. Ta głęboka więź z ojcem była dla niej ważnym elementem emocjonalnym, zwłaszcza w okresie izolacji i zagrożenia. Relacje te ukazują złożoność dynamiki rodzinnej w ekstremalnych okolicznościach.

Edukacja w Amsterdamie

Po przeprowadzce do Amsterdamu w 1934 roku, Anne rozpoczęła naukę w 6. Szkole Montessori, gdzie uczęszczała do 1941 roku. Placówka ta była dla niej miejscem zdobywania wiedzy i rozwijania zainteresowań. Jednakże, ze względu na narastające antysemickie restrykcje wprowadzane przez okupacyjne władze, Anne musiała opuścić szkołę. W latach 1941–1942 kontynuowała naukę w Żydowskim Liceum, które było jednym z niewielu miejsc dostępnych dla żydowskich uczniów w tamtym czasie. Zmiany w systemie edukacji odzwierciedlały stopniowe wykluczenie Żydów z życia publicznego.

Pierwsza miłość

Podczas pobytu w Tajnej Oficynie, Anne nawiązała swoją pierwszą romantyczną relację z Peterem van Pelseem, jednym z mieszkańców kryjówki. Ich związek, choć krótki, stanowił ważny element jej dojrzewania i pozwolił jej doświadczyć pierwszego pocałunku. Ta intymna relacja, rozwijająca się w klaustrofobicznych warunkach, była dla młodej Anne źródłem zarówno radości, jak i niepewności. Relacja ta, szczegółowo opisana w jej dzienniku, ukazuje jej wewnętrzny świat i emocjonalny rozwój w obliczu zagrożenia.

Okres ukrywania się i Dziennik

Prezent urodzinowy i początek pisania dziennika

Na swoje trzynaste urodziny, 12 czerwca 1942 roku, Anne otrzymała wyjątkowy prezent – album na autografy, oprawiony w czerwono-białą kratkę. Ten album natychmiast postanowiła wykorzystać jako swój dziennik, nadając mu imię „Kitty”. Od tego momentu zapiski stały się jej powierniczką, miejscem, gdzie mogła wyrażać swoje myśli, uczucia, obawy i marzenia. Dziennik „Kitty” stał się centralnym punktem jej życia w ukryciu, dokumentując codzienne doświadczenia i wewnętrzne przeżycia.

Wybór albumu na autografy jako dziennika był przypadkowy, ale okazał się idealnym narzędziem do dokumentowania jej życia. Zapiski w dzienniku, początkowo traktowane jako forma zabawy, z czasem nabrały głębszego znaczenia, stając się świadectwem życia w ukryciu i rozwoju jej osobowości. Dziennik ten, później znany jako „The Diary of a Young Girl”, miał odegrać kluczową rolę w jej pośmiertnej karierze.

Nagłe przejście do konspiracji

Rodzina Franków pierwotnie planowała ukryć się 16 lipca 1942 roku. Jednakże, po otrzymaniu przez starszą córkę, Margot, wezwania do obozu pracy 5 lipca, musieli przyspieszyć swoje plany. Ucieczka do kryjówki nastąpiła o dziesięć dni wcześniej, już 6 lipca rano. Ta nagła zmiana okoliczności dodała presji i niepewności do już i tak trudnego przedsięwzięcia, jakim było ukrywanie się przed nazistowskimi prześladowcami. Decyzja o przyspieszeniu ukrycia była podyktowana bezpośrednim zagrożeniem, a szybka reakcja pozwoliła uniknąć schwytania i rozpocząć życie w konspiracji.

Lokalizacja kryjówki

Rodzina Franków ukrywała się w trzykondygnacyjnej przestrzeni znajdującej się nad biurami firmy Opekta, przy kanale Prinsengracht w Amsterdamie. To miejsce, znane jako Tajna Oficyna (Achterhuis), zostało zaadaptowane na potrzeby ukrywania się. Wejście do tej przestrzeni zostało sprytnie zamaskowane ruchomym regałem z książkami, co czyniło je trudnym do wykrycia.

Adres Prinsengracht 263 w Amsterdamie stał się symbolem ukrywania się i oporu. Kryjówka, choć prowizoryczna, zapewniała schronienie przed nazistowskimi prześladowcami. Przetrwanie w tych warunkach było możliwe dzięki odwadze i zaangażowaniu osób pomagających rodzinie. Dziś budynek ten, znany jako Anne Frank House, jest miejscem pamięci i muzeum.

Towarzysze niedoli

W kryjówce, oprócz czwórki członków rodziny Franków, przebywały również inne osoby: członkowie rodziny Van Pels (Hermann, Auguste i ich syn Peter) oraz dentysta Fritz Pfeffer, który dołączył w listopadzie 1942 roku. Łącznie w Tajnej Oficynie mieszkało osiem osób, które wspólnie dzieliły los i codzienność w ukryciu. Obecność innych osób stwarzała zarówno wyzwania, jak i wsparcie, a wspólne doświadczenia budowały więzi, choć generowały również konflikty wynikające z izolacji i napięcia.

Pomocnicy (Helpers)

Przetrwanie rodziny Franków i innych ukrywających się osób było możliwe dzięki niezwykłej odwadze i determinacji grupy zaufanych pracowników Otta Franka: Miep Gies, Bep Voskuijl, Victor Kugler i Johannes Kleiman. Ci ludzie, z narażeniem własnego życia, regularnie dostarczali żywność, lekarstwa i niezbędne informacje, dbając o to, by mieszkańcy kryjówki mieli kontakt ze światem zewnętrznym. Pomocnicy stanowili życiodajną nić łączącą ukrywających się z wolnością, a ich poświęcenie było kluczowe dla codziennego funkcjonowania i morale osób w ukryciu.

Kariera pośmiertna i publikacja

Marzenie o byciu pisarką

Anne Frank od wczesnych lat wykazywała talent literacki i marzyła o zostaniu zawodową autorką lub dziennikarką. Swoje aspiracje często wyrażała w dzienniku. Po usłyszeniu w radiu apelu o zachowywanie dokumentów z czasów wojny, zaczęła przepisywać i redagować swój dziennik, przekształcając go w bardziej literacką formę. Miała nadzieję, że jej zapiski zostaną kiedyś opublikowane i będą świadectwem jej doświadczeń. To marzenie o pisaniu, pielęgnowane w ukryciu, stało się fundamentem jej pośmiertnej kariery, a jej szczerość i młodzieńcza wrażliwość sprawiły, że jej dziennik stał się dziełem o uniwersalnym przesłaniu.

Pierwsze wydanie i globalny sukces

Po wojnie, dzięki staraniom jej ojca, Otta Franka, który jako jedyny z całej grupy ocalał, dziennik Anne został wydany po raz pierwszy w 1947 roku w Holandii pod tytułem „Het Achterhuis” („Tylny Dom”). W 1952 roku ukazało się pierwsze wydanie angielskie, zatytułowane „The Diary of a Young Girl”. Od tego czasu książka została przetłumaczona na ponad 70 języków, stając się jedną z najczęściej czytanych książek na świecie. Globalny sukces dziennika świadczy o jego uniwersalnym przesłaniu i ponadczasowej sile, poruszając miliony czytelników na całym świecie.

Adaptacje filmowe i teatralne

Historia Anne Frank stała się podstawą licznych produkcji artystycznych, w tym nagrodzonej Pulitzerem sztuki teatralnej oraz wielu filmów. Te adaptacje, takie jak „The Diary of Anne Frank” czy „Anne Frank Remembered”, przyczyniły się do dalszego rozpowszechnienia jej historii i uczyniły z niej jedną z najbardziej rozpoznawalnych ofiar Holokaustu. Krótkie nagranie filmowe z Anne Frank stanowi cenne uzupełnienie jej dziedzictwa wizualnego.

Aresztowanie, deportacja i ocalenie dziennika

Dzień aresztowania

4 sierpnia 1944 roku, po ponad dwóch latach spędzonych w ukryciu, Tajna Oficyna została odkryta przez Gestapo pod dowództwem Karla Silberbauera. To tragiczne wydarzenie zakończyło okres konspiracji rodziny Franków i ich towarzyszy. Aresztowanie nastąpiło po donosie, którego sprawca do dziś pozostaje nieznany. Ten dzień jest kluczowym momentem w historii Anne Frank, oznaczającym koniec jej życia w ukryciu i początek drogi do obozów koncentracyjnych.

Deportacja do obozów

Po aresztowaniu, rodzina Franków została osadzona w obozie przejściowym Westerbork w Holandii. Następnie, 3 września 1944 roku, zostali oni wysłani ostatnim transportem do obozu zagłady Auschwitz-Birkenau. Tam zostali rozdzieleni; Anne i jej siostra Margot zostały później przeniesione do obozu koncentracyjnego Bergen-Belsen w listopadzie 1944 roku. Deportacja do Auschwitz oznaczała wejście w najgorszy koszmar wojny, a los więźniów był często przesądzony.

Ocalenie dziennika

Po aresztowaniu mieszkańców Tajnej Oficyny, Miep Gies i Bep Voskuijl, dwie z pomocniczek Otta Franka, odnalazły porozrzucane papiery i dziennik Anne w kryjówce. Miep Gies, kierując się nadzieją na powrót Anne, przechowała te cenne dokumenty w szufladzie biurka. To właśnie jej determinacja i odwaga pozwoliły na ocalenie dziennika, który miał stać się dziedzictwem Anne. Bez jej działania, słowa Anne Frank mogłyby zaginąć na zawsze, pozbawiając świat tego niezwykłego świadectwa.

Ciekawostki i dziedzictwo

Jedyne nagranie wideo

Istnieje tylko jedno znane nagranie filmowe z Anne Frank. Zostało ono nakręcone 22 lipca 1941 roku, a na nim widać młodą Anne wychyloną z balkonu mieszkania przy Merwedeplein. To krótkie, archiwalne ujęcie jest niezwykle cenne, ponieważ stanowi jedyny wizualny dowód jej istnienia w ruchu, obok licznych zdjęć. Film footage of Anne Frank posted on YouTube jest często udostępniany, pozwalając zobaczyć ją w jej codziennym otoczeniu.

Pamiątki u sąsiadki

Tuż przed udaniem się do kryjówki, Anne przekazała swojej sąsiadce, Toosje Kupers, kilka przedmiotów: herbatę, książkę i puszkę kulek do gry. Poprosiła ją o przechowanie tych rzeczy, traktując je jako cenne pamiątki. Te drobne przedmioty symbolizują jej próbę zachowania normalności i nadziei na przyszłość, mimo że do ponownego spotkania nie doszło.

Upamiętnienie szkoły

W 1957 roku 6. Szkoła Montessori w Amsterdamie, do której uczęszczała Anne, została oficjalnie przemianowana na jej cześć. Od tego czasu nosi nazwę Szkoły im. Anne Frank, co jest symbolicznym upamiętnieniem jej postaci i jej związku z edukacją, którą przerwała wojna. Jest to wyraz uznania dla dziedzictwa Anne Frank i jej wpływu na współczesny świat.

Dom Anne Frank

Budynek przy Prinsengracht 263 w Amsterdamie, w którym znajdowała się Tajna Oficyna, został uratowany przed wyburzeniem. W 1960 roku otwarto go jako muzeum, znane jako Anne Frank House. Dziś jest to jedno z najważniejszych miejsc pamięci o Holokauście i odwiedza je rocznie ponad milion osób z całego świata. Muzeum odgrywa kluczową rolę w edukacji na temat historii i promowaniu tolerancji oraz praw człowieka.

Chronologia życia Anne Frank

Kluczowe osoby związane z Anne Frank

• Rodzina:
  • Otto Heinrich Frank (ojciec)
  • Edith Frank (matka)
  • Margot Frank (starsza siostra)
• Towarzysze niedoli w Tajnej Oficynie:
  • Hermann van Pels
  • Auguste van Pels
  • Peter van Pels
  • Fritz Pfeffer
• Pomocnicy:
  • Miep Gies
  • Bep Voskuijl
  • Victor Kugler
  • Johannes Kleiman

Dziennik Anne Frank stanowi potężne świadectwo ludzkiej wytrwałości w obliczu niewyobrażalnego okrucieństwa i jest trwałym przypomnieniem o wadze tolerancji i człowieczeństwa. Jej historia, uwieczniona w jej własnych słowach, nadal inspiruje i edukuje ludzi na całym świecie.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Anne_Frank