Aretha Franklin: Królowa Soulu, Natural Woman, Make Me Feel Like

5

Aretha Louise Franklin, powszechnie znana jako „Królowa Soul”, była wszechstronną amerykańską piosenkarką, autorką tekstów, pianistką i producentką muzyczną. Urodziła się 25 marca 1942 roku w Memphis w stanie Tennessee, a zmarła 16 sierpnia 2018 roku w Detroit w stanie Michigan. Na chwilę obecną (rok 2024) miałaby 82 lata. Jej wpływ na muzykę soul, R&B i gospel, a także zaangażowanie w ruch na rzecz praw obywatelskich, uczyniły ją jedną z najbardziej wpływowych postaci XX wieku. W wieku zaledwie 12 lat została matką, co stanowi jeden z wczesnych, głęboko osobistych wątków jej niezwykłego życia. Warto wiedzieć, że Aretha Franklin została dwukrotnie sklasyfikowana przez magazyn „Rolling Stone” jako największa piosenkarka wszech czasów, co podkreśla jej bezprecedensowy wpływ na historię muzyki.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na sierpień 2018 roku miała 76 lat.
• Żona/Mąż: Dwukrotnie zamężna: Ted White (1961–1969), Glynn Turman (1978–1984).
• Dzieci: Czwórka dzieci: Clarence, Edward, Teddy i Kecalf.
• Zawód: Piosenkarka, autorka tekstów, pianistka, producentka muzyczna, aktywistka.
• Główne osiągnięcie: Uznawana za „Królową Soul”, pierwsza kobieta wprowadzona do Rock and Roll Hall of Fame, zdobywczyni 18 nagród Grammy.

Podstawowe informacje o Aretha Franklin

Aretha Louise Franklin urodziła się 25 marca 1942 roku w Memphis w stanie Tennessee, a zmarła 16 sierpnia 2018 roku w Detroit w stanie Michigan, w wieku 76 lat. Jej ojcem był wędrowny kaznodzieja baptystyczny, Clarence LaVaughn „C. L.” Franklin, a matką utalentowana pianistka, Barbara Siggers Franklin. Po śmierci matki wychowaniem Arethy zajmowały się babcia Rachel oraz słynna piosenkarka gospel Mahalia Jackson. Artystka spoczęła na cmentarzu Woodlawn w Detroit. Przez całą swoją bogatą karierę zawodową, trwającą nieprzerwanie od 1954 do 2017 roku, Aretha Franklin realizowała się jako piosenkarka, autorka tekstów, pianistka, producentka muzyczna oraz aktywna działaczka na rzecz praw obywatelskich. Powszechnie uznawana za „Królową Soul” (Queen of Soul), Franklin dwukrotnie została sklasyfikowana przez magazyn „Rolling Stone” jako największa piosenkarka wszech czasów. To wyróżnienie podkreśla jej bezprecedensowy wpływ na historię muzyki popularnej i gospel. Jej głos i styl wywarły ogromny wpływ na pokolenia artystów, a jej przeboje, takie jak „Respect” czy „(You Make Me Feel Like) A Natural Woman”, na stałe wpisały się do kanonu muzyki światowej.

Rodzina i życie prywatne

Ojciec Arethy, Clarence LaVaughn „C. L.” Franklin, był znanym i cenionym ministrem baptystycznym, którego kazania przynosiły mu znaczne dochody. Matka, Barbara Siggers Franklin, również posiadała talent wokalny i pianistyczny. Niestety, rodzice Arethy rozstali się w 1948 roku z powodu niewierności ojca. Matka zmarła na zawał serca 7 marca 1952 roku, krótko przed dziesiątymi urodzinami córki. Po śmierci matki wychowaniem Arethy zajmowało się kilka ważnych kobiet w jej życiu, w tym babcia Rachel oraz słynna piosenkarka gospel Mahalia Jackson. Te osoby miały ogromny wpływ na jej rozwój emocjonalny i muzyczny.

Aretha Franklin była dwukrotnie zamężna. Jej pierwszym mężem był Ted White, z którym zawarła związek małżeński w 1961 roku, a rozwiodła się z nim w 1969 roku. Drugim mężem artystki był aktor Glynn Turman; ich małżeństwo trwało od 1978 do 1984 roku. Artystka doczekała się czwórki dzieci. Po raz pierwszy została matką w wieku zaledwie 12 lat, rodząc syna Clarence’a. Miała również dwie siostry, Ermę i Carolyn Franklin, które również były związane z branżą muzyczną i aktywnie wspierały ją w jej artystycznej drodze.

Dzieci Arethy Franklin

• Clarence Franklin (ur. ok. 1955)
• Edward Franklin (ur. ok. 1957)
• Teddy White Jr. (ur. ok. 1963)
• Kecalf Franklin (ur. ok. 1970)

Kariera muzyczna

Swoją przygodę ze śpiewem rozpoczęła jako dziecko w New Bethel Baptist Church w Detroit, gdzie debiutowała hymnem „Jesus, Be a Fence Around Me”. Już od dwunastego roku życia jej ojciec, C.L. Franklin, zarządzał jej karierą, zabierając ją na trasy koncertowe znane jako „gospel caravan”. Pierwsze nagrania Arethy zrealizowano dla wytwórni J.V.B. Records, która w 1956 roku wydała jej debiutancki singiel „Never Grow Old”. W wieku 14 lat nagrała swój pierwszy album zatytułowany „Songs of Faith”, który zawierał utwory gospelowe. Te wczesne doświadczenia ukształtowały jej styl i przygotowały ją do przyszłych sukcesów.

W wieku 18 lat, za zgodą ojca, przeniosła się do Nowego Jorku z zamiarem śpiewania muzyki pop. Podpisała kontrakt z Columbia Records. Przełom w jej karierze nastąpił po wygaśnięciu kontraktu z Columbią w 1966 roku i przejściu do Atlantic Records. Tam, pod okiem producenta Jerry’ego Wexlera, nagrała swoje największe hity, w tym utwór „Respect”, a także przełomowe albumy takie jak „I Never Loved a Man the Way I Love You” i „Lady Soul”. Te wydawnictwa ugruntowały jej pozycję jako gwiazdy muzyki soul.

W 1979 roku opuściła Atlantic Records i podpisała kontrakt z Arista Records. Ta zmiana zaowocowała znacznym ożywieniem jej kariery w latach 80., czego dowodem są albumy „Jump to It”, „Who’s Zoomin’ Who?” oraz przebój „Freeway of Love”. Jest jedną z najlepiej sprzedających się artystek w historii muzyki, z wynikiem ponad 75 milionów sprzedanych płyt na całym świecie. Jej dorobek obejmuje imponującą liczbę 112 singli, które dotarły do list przebojów magazynu Billboard, co świadczy o jej nieustającej popularności i wpływie na przemysł muzyczny.

Etapy kariery

• Rozpoczęcie kariery gospel w New Bethel Baptist Church w Detroit (dzieciństwo).
• Pierwsze nagrania dla J.V.B. Records i wydanie debiutanckiego singla „Never Grow Old” (1956).
• Nagranie albumu „Songs of Faith” w wieku 14 lat.
• Kontrakt z Columbia Records i przeniesienie do Nowego Jorku (wiek 18 lat).
• Przełom po przejściu do Atlantic Records (1966).
• Podpisanie kontraktu z Arista Records (1979).
• Kariera trwająca nieprzerwanie od 1954 do 2017 roku.

Nagrody i osiągnięcia

Zdobyła łącznie 18 nagród Grammy spośród 44 nominacji, co czyni ją jedną z najbardziej uhonorowanych artystek w historii tej prestiżowej nagrody. Szczególnie imponująca jest jej bezprecedensowa seria ośmiu statuetek z rzędu w kategorii Best Female R&B Vocal Performance, którą zdobywała nieprzerwanie w latach 1968–1975. W 1987 roku zapisała się w historii jako pierwsza kobieta wprowadzona do Rock and Roll Hall of Fame, torując tym samym drogę dla kolejnych artystek w tym elitarnym gronie. Jej wkład w muzykę został doceniony również przez najwyższe odznaczenia państwowe Stanów Zjednoczonych: Narodowy Medal Sztuki oraz Prezydencki Medal Wolności, przyznawane za wybitne zasługi dla narodu.

W 2019 roku jury Nagrody Pulitzera przyznało jej pośmiertne specjalne wyróżnienie za jej niezatarty wkład w amerykańską muzykę i kulturę trwający ponad pięć dekad. Została również wprowadzona do wielu prestiżowych galerii sław, w tym UK Music Hall of Fame w 2005 roku, Gospel Music Hall of Fame w 2012 roku, a pośmiertnie do National Women’s Hall of Fame w 2020 roku. Te liczne wyróżnienia świadczą o jej wszechstronnym wpływie na różne gatunki muzyczne i jej trwałym miejscu w historii kultury amerykańskiej.

Kluczowe nagrody i wyróżnienia

• 18 nagród Grammy (w tym 8 z rzędu w kategorii Best Female R&B Vocal Performance w latach 1968–1975).
• Wprowadzenie do Rock and Roll Hall of Fame (1987) – pierwsza kobieta w historii.
• Narodowy Medal Sztuki (National Medal of Arts).
• Prezydencki Medal Wolności (Presidential Medal of Freedom).
• Pośmiertne specjalne wyróżnienie Nagrody Pulitzera (2019).
• UK Music Hall of Fame (2005).
• Gospel Music Hall of Fame (2012).
• National Women’s Hall of Fame (pośmiertnie, 2020).

Aretha Franklin w filmie i mediach

Miała także znaczący wpływ na świat filmu i mediów. Wystąpiła w kultowej komedii muzycznej z 1980 roku pt. „The Blues Brothers”. Jej rola i energetyczne wykonanie utworu „Think” stały się jednym z najbardziej pamiętnych i ikonicznych momentów tego filmu, prezentując jej charyzmę i talent aktorski obok wokalnych. Poza tym, życie i twórczość artystki stały się inspiracją dla wielu produkcji medialnych, a jej wizerunek jako ikony popkultury był wielokrotnie wykorzystywany w hołdach i portretach artystycznych, co świadczy o jej trwałym dziedzictwie.

Aktywizm i osobowość

Była głęboko zaangażowana w ruch na rzecz praw obywatelskich. Już jako 16-latka brała udział w trasie koncertowej z dr. Martinem Lutherem Kingiem Jr., a później miała zaszczyt śpiewać na jego pogrzebie w 1968 roku. Artystka konsekwentnie wykorzystywała swoją sławę i takie utwory, jak „Respect”, jako hymny walki o równouprawnienie rasowe oraz prawa kobiet. Stała się symbolem siły, godności i niezłomności dla milionów ludzi na całym świecie. Jej muzyka niosła ze sobą przesłanie o równości i sprawiedliwości społecznej.

W młodości uczyła się grać na pianinie ze słuchu, co świadczy o jej niezwykłym, naturalnym talencie muzycznym. Rozwijała swoje umiejętności bez formalnego wykształcenia muzycznego, co jest dowodem jej wrodzonych zdolności i pasji. Ta empiryczna droga do mistrzostwa wokalnego i instrumentalnego podkreśla jej autentyczność i głębokie połączenie z muzyką, które stało się fundamentem jej kariery i legendy.

Zdrowie i śmierć

Zmarła w swoim domu w Detroit. Bezpośrednią przyczyną jej śmierci był zaawansowany nowotwór trzustki (neuroendocrine tumor), z którym zmagała się w ostatnich latach życia. Jej odejście w sierpniu 2018 roku wywołało falę ogromnej żałoby na całym świecie. Uroczystości pogrzebowe w Detroit miały charakter państwowy i zgromadziły liczne osobistości ze świata polityki, kultury i muzyki, świadcząc o ogromnym szacunku i miłości, jaką darzono „Królową Soul”.

Ciekawostki

Tytuł „Królowej Soul” został jej nadany oficjalnie w latach 60. przez prezentera radiowego Pervisa Spanna. Podczas jednego z jej występów w Regal Theater w Chicago, Spann symbolicznie nałożył koronę na jej głowę, co ugruntowało jej status jako niekwestionowanej władczyni gatunku. Ojciec Arethy, C.L. Franklin, utrzymywał bliskie przyjaźnie z największymi postaciami tamtych czasów, takimi jak Martin Luther King Jr., Jackie Wilson czy Sam Cooke. Ci wpływowi artyści często odwiedzali dom Franklinów, co z pewnością miało wpływ na młodą Arethę i jej muzyczne inspiracje. Mimo ogromnego sukcesu finansowego – w połowie lat 60. zarabiała już 100 000 dolarów rocznie – początkowo zmagała się z brakiem zrozumienia jej talentu przez wytwórnię Columbia. Wytwórnia ta nie potrafiła w pełni wykorzystać jej gospelowych korzeni, co doprowadziło do poszukiwania przez nią nowych możliwości artystycznych.

Najważniejsze albumy

• Songs of Faith (1956)
• I Never Loved a Man the Way I Love You (1967)
• Lady Soul (1968)
• Jump to It (1982)
• Who’s Zoomin’ Who? (1985)

Najważniejsze przeboje

• Respect
• (You Make Me Feel Like) A Natural Woman
• Chain of Fools
• Spirit in the Dark
• Freeway of Love

Aretha Franklin, „Królowa Soul”, pozostawiła po sobie dziedzictwo, które wykracza daleko poza muzykę. Jej potężny głos, niezrównane zdolności wokalne i emocjonalne przekazywanie tekstów zainspirowały pokolenia artystów i słuchaczy. Równocześnie, jej niezłomne zaangażowanie w walkę o prawa obywatelskie uczyniło ją ikoną ruchu społecznego. Jej życie i kariera są świadectwem siły talentu, determinacji i odwagi w stawianiu czoła wyzwaniom, zarówno na scenie, jak i poza nią, co na zawsze ugruntowało jej miejsce w historii kultury amerykańskiej i światowej.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Aretha_Franklin