Dolly Parton: Jolene, Miley Cyrus, Queen Latifah – Ikona Muzyki i Popkultury

4

Dolly Rebecca Parton, urodzona 19 stycznia 1946 roku, to ikona amerykańskiej muzyki country, autorka tekstów, aktorka i filantropka. W styczniu 2026 roku będzie obchodzić swoje 80. urodziny. Uznawana za „Królową Muzyki Country”, Parton jest jedną z najbardziej utytułowanych artystek w historii gatunku, z dorobkiem ponad 3000 skomponowanych piosenek i niemal 60-letnim małżeństwem z Carlem Deanem, które trwało do jego śmierci w 2025 roku. Jej kariera, trwająca nieprzerwanie od ponad sześciu dekad, obejmuje nie tylko liczne hity muzyczne, ale także sukcesy aktorskie, znaczącą działalność biznesową i filantropijną.

Dorastając w skrajnym ubóstwie w górach Tennessee, Parton stała się globalną ikoną popkultury, inspirując kolejne pokolenia swoją muzyką, stylem życia i bezinteresowną hojnością. Jej życie to niezwykła opowieść o triumfie talentu i determinacji nad przeciwnościami losu, która na stałe zapisała się w historii amerykańskiej rozrywki i kultury.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na styczeń 2026 roku będzie miała 80 lat.
• Żona/Mąż: Carl Dean (zmarł w 2025 roku).
• Dzieci: Brak informacji o dzieciach.
• Zawód: Piosenkarka country, autorka tekstów, aktorka, filantropka, businesswoman.
• Główne osiągnięcie: Uznawana za „Królową Muzyki Country”, z rekordową liczbą hitów i ponad 3000 skomponowanych piosenek.

Podstawowe informacje o Dolly Parton

Dolly Rebecca Parton urodziła się 19 stycznia 1946 roku w Pittman Center w stanie Tennessee. W styczniu 2026 roku artystka będzie obchodzić swoje 80. urodziny. Ze względu na jej ogromny wpływ na gatunek country i liczne sukcesy, Parton jest powszechnie nazywana „Królową Muzyki Country” (Queen of Country) i uznawana za jedną z najbardziej utytułowanych wykonawczyń w historii tej dziedziny muzyki. Jej wszechstronność objawia się nie tylko w śpiewie; jest oficjalnie klasyfikowana jako piosenkarka, autorka tekstów, multiinstrumentalistka, aktorka, filantropka oraz wpływowa businesswoman. Jej drugie imię, Rebecca, zostało jej nadane na cześć matczynej pra-pra-babci. Gwiazda ta, której kariera rozkwitła w Stanach Zjednoczonych, stała się globalną ikoną popkultury, a jej wizerunek i styl są rozpoznawalne na całym świecie.

Rodzina i życie prywatne Dolly Parton

Dolly Parton pochodzi z bardzo licznej rodziny – była czwartym z dwunastu dzieci Avie Lee Caroline i Roberta Lee Partona Sr. Jej matka, w ciągu zaledwie 20 lat, przeszła 11 ciąż, rodząc dwanaścioro dzieci przed ukończeniem 35. roku życia. Ten fakt podkreśla skromne początki i trudne warunki, w jakich dorastała artystka. Jej ojciec, Robert Lee „Lee” Parton, choć niepiśmienny, był dzierżawcą i rolnikiem.

Zdolności muzyczne Dolly Parton przypisuje swojej matce, Avie Lee, która mimo słabego zdrowia i trudnych warunków życia, potrafiła zabawiać dzieci folklorem z gór Smoky Mountains oraz starymi balladami. To właśnie matka przekazała jej zamiłowanie do muzyki i opowiadania historii. W 1966 roku Dolly poślubiła Carla Deana, z którym przeżyła blisko 60 lat w udanym związku małżeńskim, aż do jego śmierci w 2025 roku. Artystka dorastała w bardzo religijnym środowisku Kościoła Bożego (Pentekostalizm) w Cleveland, Tennessee, gdzie jej dziadek pełnił funkcję pastora.

Kariera muzyczna Dolly Parton

Kariera muzyczna Dolly Parton rozpoczęła się wcześnie. Jako dziecko występowała w lokalnym radiu i telewizji, a w wieku zaledwie 13 lat nagrała swój pierwszy singiel „Puppy Love”. Zanim zdobyła sławę jako wykonawczyni, Dolly odnosiła sukcesy jako autorka tekstów dla innych artystów. W 1966 roku stworzyła dwa hity z pierwszej dziesiątki dla Billa Phillipsa. Przełomowym momentem w jej karierze było dołączenie w 1967 roku do programu „The Porter Wagoner Show”. Ta współpraca zapoczątkowała sześc lat wspólnych hitów, które ugruntowały jej pozycję na rynku muzyki country.

W 1974 roku Dolly Parton napisała jeden ze swoich najbardziej znanych utworów, „I Will Always Love You”, jako pożegnanie zawodowe z Porterem Wagonerem. Parton posiada rekordową liczbę 25 singli, które dotarły do 1. miejsca listy Billboard country, oraz imponującą liczbę 44 albumów w Top 10 tego samego zestawienia. Jej wszechstronność gatunkowa została potwierdzona przez sukces albumu „Rockstar” z 2023 roku, który stał się jej najwyżej notowaną płytą na liście Billboard 200, zajmując 3. miejsce. W ciągu swojej ponad 60-letniej kariery Dolly Parton skomponowała ponad 3000 piosenek, w tym takie klasyki jak „Jolene”, „Coat of Many Colors” oraz „9 to 5”. Jej wpływ na muzykę country jest nieoceniony, a jej dorobek kompozytorski stanowi skarbnicę światowej muzyki.

Najważniejsze osiągnięcia muzyczne Dolly Parton:

• Rekord 25 singli na 1. miejscu listy Billboard country.
• 44 albumy w Top 10 listy Billboard country.
• Ponad 3000 skomponowanych piosenek.
• Album „Rockstar” (2023) – najwyżej notowana płyta na liście Billboard 200 (3. miejsce).

Kariera aktorska i filmowa Dolly Parton

Dolly Parton z powodzeniem przeniosła swój talent na wielki ekran, debiutując w kinowym hicie „9 to 5” w 1980 roku. Za rolę w tej komedii otrzymała nominację do Złotego Globu dla najlepszej aktorki, co potwierdziło jej wszechstronność i zdolności aktorskie. Wystąpiła również w szeregu innych popularnych produkcji, które zapisały się w historii kina, w tym „The Best Little Whorehouse in Texas” z 1982 roku oraz kultowe „Steel Magnolias” z 1989 roku. Te role pokazały, że Dolly Parton potrafi odnaleźć się w różnorodnych gatunkach filmowych.

Wybrane role filmowe Dolly Parton:

• „9 to 5” (1980) – nominacja do Złotego Globu dla najlepszej aktorki.
• „The Best Little Whorehouse in Texas” (1982).
• „Steel Magnolias” (1989).

Nagrody i wyróżnienia Dolly Parton

Dolly Parton zdobyła liczne prestiżowe nagrody, które świadczą o jej wyjątkowym wkładzie w świat muzyki i kultury. W jej kolekcji znajduje się 11 nagród Grammy oraz 3 nagrody Emmy. Była również wielokrotnie nominowana do najważniejszych laurów w branży filmowej – dwukrotnie do Oscara i sześciokrotnie do Złotego Globu. W 2025 roku ogłoszono, że w 2026 roku otrzyma nagrodę Jean Hersholt Humanitarian Award, czyli honorowego Oscara, co jest wyrazem uznania dla jej działalności humanitarnej. Jej osiągnięcia doceniło również państwo – uhonorowano ją National Medal of Arts w 2004 roku oraz Kennedy Center Honors w 2006 roku. W 2023 roku magazyn Rolling Stone sklasyfikował ją na 27. miejscu na liście 200 najlepszych piosenkarzy wszech czasów, podkreślając jej nieprzemijające znaczenie w historii muzyki. Gwiazda na Hollywood Walk of Fame, którą otrzymała już w 1984 roku, jest kolejnym dowodem jej statusu jako legendy amerykańskiej rozrywki.

Kluczowe nagrody i wyróżnienia Dolly Parton:

Działalność biznesowa i majątek Dolly Parton

Dolly Parton zbudowała prawdziwe imperium biznesowe, które wykracza daleko poza sferę muzyki. Jest współwłaścicielką The Dollywood Company, która zarządza popularnym parkiem tematycznym Dollywood oraz parkiem wodnym Splash Country. Te przedsięwzięcia stały się ważnymi atrakcjami turystycznymi i miejscami pracy w jej rodzinnym stanie Tennessee. Artystka wydawała muzykę pod wieloma szyldami, w tym we własnych wytwórniach o nazwach „Dolly” i „Butterfly”, co świadczy o jej niezależności i kontroli nad swoją twórczością. Szacuje się, że Dolly Parton sprzedała ponad 100 milionów płyt na całym świecie, co czyni ją jedną z najlepiej sprzedających się artystek muzycznych w historii. Jej firma zarządza również popularną siecią teatrów z kolacją, takich jak „The Dolly Parton Stampede”.

Działalność filantropijna i społeczna Dolly Parton

Dolly Parton jest znana nie tylko ze swojego talentu artystycznego, ale także z wielkiego serca i bezinteresownej pomocy innym. Założyła organizację charytatywną Fundację Dollywood, która skupia się na wspieraniu edukacji i walce z ubóstwem we wschodnim Tennessee. Jej fundacja jest znana z ogromnego zaangażowania w promowanie czytelnictwa wśród dzieci, co jest kluczowe dla ich rozwoju. Jednym z najbardziej szeroko komentowanych aktów hojności Dolly Parton był jej znaczący wkład finansowy w badania nad szczepionką Moderna przeciwko COVID-19, co pomogło przyspieszyć prace nad skutecznym środkiem ochrony zdrowia publicznego. Jest ona również znana z aktywnego wspierania praw osób LGBT (gay rights), demonstrując swoje zaangażowanie w promowanie równości i tolerancji.

Warto wiedzieć: Fundacja Dollywood od lat angażuje się w promowanie czytelnictwa wśród dzieci, wspierając ich rozwój edukacyjny poprzez programy i dystrybucję książek.

Ciekawostki z życia Dolly Parton

Historia życia Dolly Parton jest pełna niezwykłych i inspirujących faktów. Jej narodziny zostały opłacone przez ojca workiem mąki kukurydzianej, co idealnie ilustruje ekstremalne ubóstwo, w jakim dorastała. Artystka sama opisuje swoje dzieciństwo jako „dirt poor” – rodzina mieszkała w jednoizbowej chacie bez podstawowych wygód. Trudne warunki dorastania stały się jednak bezpośrednią inspiracją dla jednego z jej najważniejszych utworów – „Coat of Many Colors”. Dzień po ukończeniu szkoły średniej w 1964 roku, Dolly spakowała się i wyjechała do Nashville, by realizować swoje marzenia, co świadczy o jej determinacji od najmłodszych lat.

W jednym z wywiadów wyznała, że dwa ze swoich największych hitów – „Jolene” oraz „I Will Always Love You” – napisała podczas tej samej sesji twórczej, jednej nocy, co określiła jako „noc cudów”. W parku Dollywood znajduje się replika dwupokojowej chaty z Locust Ridge, w której Parton spędziła młodość. W 2024 roku artystka wydała książkę kucharską „Good Lookin’ Cookin’”, w której wspomina rodzinne posiłki mimo panującej w domu biedy. W branży rozrywkowej działali również jej brat Randy Parton oraz siostry Stella i Rachel. Jej rekord 44 albumów w Top 10 country jest wynikiem nieosiągalnym dla większości artystów. Sukces albumu „Rockstar” udowodnił, że potrafi odnaleźć się w każdym gatunku muzycznym. Została wprowadzona do Nashville Songwriters Hall of Fame w 1986 roku, co potwierdziło jej status wybitnej kompozytorki. Jej długowieczność kariery, trwająca nieprzerwanie od ponad 60 lat, oraz jej status ikony popkultury, świadczą o jej niezwykłym wpływie na świat. Świętowanie jej 80. urodzin w 2026 roku stanowi zwieńczenie dekad sukcesów na wielu polach.

Warto wiedzieć: Dwa z największych hitów Dolly Parton, „Jolene” i „I Will Always Love You”, zostały napisane podczas jednej nocnej sesji twórczej.

Podsumowując, historia Dolly Parton to inspirujący przykład tego, jak talent, ciężka praca i niezachwiana determinacja mogą przezwyciężyć największe przeciwności losu, prowadząc do globalnego sukcesu i trwałego wpływu na kulturę. Jej wkład w muzykę country jest nieoceniony, a jej działalność filantropijna i postawa otwierają drogę dla kolejnych pokoleń artystów i działaczy społecznych.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Dolly_Parton