Emily Dickinson: wiersz, życie i spuścizna Amherst

4

Emily Dickinson (ur. 10 grudnia 1830 w Amherst, Massachusetts, zm. 15 maja 1886 w Amherst) była przełomową amerykańską poetką, która pośmiertnie zyskała status jednej z najważniejszych i najbardziej wpływowych postaci w historii literatury. Choć za życia pozostawała niemal nieznana, jej blisko 1800 wierszy, odkrytych i opublikowanych po jej śmierci, ujawniło unikalny styl i głębokie przemyślenia na tematy takie jak śmierć, natura i duchowość. Dickinson, która nigdy nie wyszła za mąż, większość swoich głębokich relacji rozwijała poprzez korespondencję listowną.

Jej spuścizna literacka, obejmująca niemal 1800 wierszy, pozostaje fascynującym świadectwem życia i myśli jednej z najbardziej oryginalnych poetek w historii amerykańskiej literatury. Artykuł ten przybliży jej burzliwe życie, unikalną twórczość i trwały wpływ na świat poezji.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na maj 2024 roku Emily Dickinson miałaby 193 lata.
• Żona/Mąż: Emily Dickinson nigdy nie wyszła za mąż.
• Dzieci: Emily Dickinson nie miała dzieci.
• Zawód: Poetka.
• Główne osiągnięcie: Stworzenie unikalnego stylu poetyckiego i pozostawienie po sobie blisko 1800 wierszy, które pośmiertnie zrewolucjonizowały literaturę amerykańską.

Podstawowe informacje o Emily Dickinson

Emily Elizabeth Dickinson przyszła na świat 10 grudnia 1830 roku w Amherst w stanie Massachusetts. Tam też spędziła niemal całe swoje życie, aż do śmierci 15 maja 1886 roku w wieku 55 lat. Choć za życia była postacią niemal nieznaną szerszej publiczności, jej twórczość pośmiertnie zyskała status jednej z najważniejszych i najbardziej wpływowych w historii całej poezji amerykańskiej. Jej dziedzictwo literackie obejmuje blisko 1800 wierszy, z czego zaledwie 10 zostało opublikowanych za jej życia, często w zmienionej formie. Jedynym uwierzytelnionym portretem Emily Dickinson z okresu po dzieciństwie jest dagerotyp wykonany w Mount Holyoke na przełomie grudnia 1846 i początku 1847 roku, gdy miała 16 lat.

Warto wiedzieć: Emily Dickinson została pochowana na cmentarzu Amherst West Cemetery.

Rodzina i życie prywatne Emily Dickinson

Pochodzenie i rodzina

Emily Dickinson pochodziła z prominentnej i wpływowej rodziny z Amherst, głęboko zakorzenionej w tradycjach purytańskich. Jej ojciec, Edward Dickinson, był cenionym prawnikiem, pełnił funkcję skarbnika Amherst College, a także zasiadał w 33. Kongresie USA, co świadczy o silnej pozycji rodziny w lokalnej społeczności i szerszym kontekście politycznym. Matka poetki, Emily Norcross Dickinson, była przez córkę opisywana jako osoba chłodna i zdystansowana, co Emily podsumowała gorzkim stwierdzeniem, że była ona „okropną matką”.

Poetka miała dwoje rodzeństwa: starszego brata Williama Austina oraz młodszą siostrę Lavinię Norcross, znaną jako Vinnie. To właśnie Lavinia po śmierci Emily odkryła ukryte w jej biurku setki rękopisów poezji, co zapoczątkowało proces wydawniczy trwający wiele dekad i ujawniło światu ogromny talent siostry.

Życie osobiste i izolacja

Przez większość dorosłego życia Emily Dickinson żyła w głębokiej izolacji, co z czasem zyskało jej opinię ekscentryczki wśród lokalnych mieszkańców Amherst. Rzadko opuszczała swój pokój, unikała gości i niemal zawsze ubierała się na biało, co podkreślało jej odrębność od otaczającego świata. Jej życie osobiste było naznaczone samotnością; nigdy nie wyszła za mąż, a większość jej głębokich relacji międzyludzkich opierała się wyłącznie na bogatej korespondencji listownej. Ta forma komunikacji pozwalała jej na wyrażanie myśli i uczuć, które często pozostawały niewypowiedziane w bezpośrednich kontaktach.

Relacje międzyludzkie i korespondencja

Najważniejszą i najbardziej czułą relację w dorosłym życiu Emily Dickinson utrzymywała ze swoją bratową, Susan Gilbert. Do Susan wysłała ponad 300 listów, a wielu badaczy uznaje ją za muzę poetki i jej niespełnioną miłość o charakterze homoerotycznym. Ta intensywna wymiana korespondencyjna stanowiła kluczowy element życia emocjonalnego i intelektualnego Dickinson. Choć nie wyszła za mąż, jej życie było wypełnione głębokimi więziami, które pielęgnowała poprzez pisanie, co pozwalało jej na utrzymanie kontaktu ze światem na własnych zasadach.

Edukacja i wczesne wpływy Emily Dickinson

Edukacja formalna

Edukacja Emily Dickinson rozpoczęła się w Amherst Academy, gdzie przez siedem lat uczęszczała do szkoły, zdobywając ambitne, klasyczne wykształcenie. Program nauczania obejmował literaturę angielską, łacinę, botanikę, geologię i filozofię, co stanowiło solidną podstawę dla jej późniejszego rozwoju intelektualnego i artystycznego. W 1847 roku podjęła naukę w Mount Holyoke Female Seminary, jednak opuściła tę instytucję zaledwie po dziesięciu miesiącach. Przyczyny tej decyzji tłumaczy się tęsknotą za domem lub niechęcią do rygoru religijnego panującego w szkole.

Wpływy intelektualne

Ogromny wpływ na rozwój intelektualny i artystyczny Emily Dickinson miał Benjamin Franklin Newton, młody prawnik, który jako pierwszy rozpoznał w niej wielki talent poetycki. Newton wprowadził ją w pisma takich myślicieli jak Wordsworth i Emerson, otwierając jej umysł na nowe idee i kierunki filozoficzne. Jego wsparcie i uznanie dla jej talentu były niezwykle ważne dla młodej Dickinson, kształtując jej postrzeganie własnych możliwości i potencjału twórczego.

Zainteresowania literackie

Emily Dickinson była pasjonatką literatury i czytelniczką o szerokich horyzontach. Do jej ulubionych autorów należeli William Shakespeare, którego dramaty i sonety stanowiły dla niej źródło inspiracji, Charlotte Brontë, autorka słynnej powieści „Dziwne losy Jane Eyre”, oraz Henry Wadsworth Longfellow, jeden z najpopularniejszych poetów amerykańskich XIX wieku. Te lektury, połączone z jej własnymi przemyśleniami i obserwacjami, stanowiły fundament jej unikalnego stylu poetyckiego.

Kariera i twórczość Emily Dickinson

Styl poetycki

Styl poetycki Emily Dickinson był niezwykle nowatorski i wyprzedzał swoje czasy. Charakteryzował się krótkimi liniami, rymami niedokładnymi (tzw. slant rhyme), brakiem tytułów oraz bardzo specyficzną interpunkcją, w tym powszechnym użyciem myślników, które nadawały jej wierszom unikalny rytm i dynamikę. Ta odmienność od konwencjonalnych form poetyckich XIX wieku sprawiła, że jej twórczość była trudna do zaszufladkowania dla współczesnych jej czytelników i redaktorów.

Główne motywy twórczości

Główne motywy, które przewijają się przez twórczość Emily Dickinson, są uniwersalne i poruszają fundamentalne aspekty ludzkiej egzystencji. Poetka eksplorowała tematykę śmierci i nieśmiertelności, analizując je z fascynującą przenikliwością i często niekonwencjonalną perspektywą. Równie ważna była dla niej natura, którą obserwowała z niezwykłą uwagą, dostrzegając w niej odbicie stanów duchowych i emocjonalnych. Duchowość, estetyka i społeczeństwo to kolejne kluczowe obszary, które Dickinson zgłębiała w swoich wierszach, tworząc dzieła o głębokim ładunku filozoficznym i emocjonalnym.

Publikacje za życia

Za życia Emily Dickinson opublikowała zaledwie garstkę swoich utworów, często anonimowo. Co więcej, te nieliczne publikacje były efektem ingerencji redaktorów, którzy drastycznie zmieniali jej teksty, aby dopasować je do ówczesnych konwencji literackich i oczekiwań czytelników. Ta cenzura i modyfikacje sprawiły, że świat poznał jedynie zniekształcony obraz jej poezji, daleki od oryginalnej wizji autorki. Warto zaznaczyć, że około 1852 roku Dickinson przestała regularnie uczęszczać do kościoła, deklarując, że „zachowuje szabat, zostając w domu”, co świadczy o jej niezależności myśli i poszukiwaniu własnych ścieżek duchowych.

Odkrycie i publikacja pośmiertna

Po śmierci Emily Dickinson w 1886 roku, jej młodsza siostra Lavinia dokonała przełomowego odkrycia. W biurku poetki znalazła setki rękopisów, powiązanych w małe tomiki, które stanowiły dotąd nieznaną spuściznę literacką. To odkrycie zapoczątkowało proces wydawniczy, który trwał wiele dekad. Pierwszy zbiór jej poezji ukazał się w 1890 roku dzięki staraniom Thomasa Wentwortha Higginsona i Mabel Loomis Todd. Jednak teksty w tym wydaniu zostały wówczas mocno wygładzone i ocenzurowane, co nadal zacierało oryginalny charakter twórczości Dickinson.

Kompletna i nieocenzurowana kolekcja dzieł

Przełomem w recepcji twórczości Dickinson okazał się rok 1955, kiedy to badacz Thomas H. Johnson wydał „The Poems of Emily Dickinson”. Ta publikacja zaprezentowała po raz pierwszy kompletną i nieocenzurowaną kolekcję jej dzieł w ich oryginalnej formie, pozwalając czytelnikom na pełne docenienie jej unikalnego stylu i głębi przekazu. Wcześniejsze edycje, choć ważne dla zapoczątkowania procesu publikacji, nie oddawały w pełni mocy i innowacyjności poezji Emily Dickinson. Jej dom rodzinny, Homestead, sąsiadujący bezpośrednio z lokalnym cmentarzem w Amherst, mógł mieć znaczący wpływ na jej fascynację tematyką śmierci, która stała się jednym z jej głównych motywów twórczych.

Kluczowe wydarzenia z życia Emily Dickinson

Chronologia życia i twórczości

• 1830: Urodziny Emily Elizabeth Dickinson w Amherst, Massachusetts.
• 1844: Śmierć kuzynki Sophii Holland, silnie wstrząsająca Emily.
• 1846-1847: Wykonanie jedynego uwierzytelnionego portretu Emily Dickinson w wieku 16 lat.
• 1847: Rozpoczęcie nauki w Mount Holyoke Female Seminary.
• 1852 (około): Zaprzestanie regularnego uczęszczania do kościoła.
• 1886: Śmierć Emily Dickinson w Amherst.
• 1890: Pierwszy zbiór poezji Emily Dickinson opublikowany przez Higginsona i Todd.
• 1955: Publikacja „The Poems of Emily Dickinson” przez Thomasa H. Johnsona, prezentująca kompletną i nieocenzurowaną kolekcję dzieł.

Zdrowie i ostatnie lata życia Emily Dickinson

Problemy zdrowotne i traumy

Od młodości Emily Dickinson zmagała się z problemami zdrowotnymi, które znacząco wpływały na jej życie i twórczość. Cierpiała między innymi na melancholię, która była wynikiem traumatycznych przeżyć po śmierci bliskich osób. Jednym z najsilniejszych wstrząsów emocjonalnych w jej życiu była śmierć bliskiej kuzynki Sophii Holland w 1844 roku na tyfus. To tragiczne wydarzenie tak silnie ją wstrząsnęło, że rodzice musieli wysłać ją do rodziny w Bostonie po załamaniu nerwowym. To doświadczenie z pewnością pogłębiło jej wrażliwość na kruchość życia i stało się ważnym elementem jej wewnętrznego świata, który później odzwierciedlił się w jej poezji.

Izolacja w późniejszym wieku

W późniejszym wieku izolacja Emily Dickinson pogłębiła się do tego stopnia, że rozmawiała z gośćmi jedynie przez zamknięte drzwi. Ten specyficzny sposób interakcji ze światem zewnętrznym skłonił niektórych badaczy do interpretowania jej zachowania jako objawów agorafobii, czyli lęku przed otwartymi przestrzeniami lub sytuacjami społecznymi. Niezależnie od diagnozy, jej wycofanie z życia społecznego było wyrazem jej unikalnej natury i sposobu funkcjonowania w świecie, który odbiegał od norm przyjętych w XIX wieku.

Kontrowersje i cenzura związane z Emily Dickinson

Niszczenie dowodów relacji z Susan Gilbert

Po śmierci Emily Dickinson doszło do celowego niszczenia dowodów na jej bliską relację z Susan Gilbert. Co najmniej 11 dedykacji dla Susan zostało wydrapanych lub zamazanych w rękopisach, co sugeruje próbę zatarcia śladów tej intymnej więzi. Ten akt wandalizmu literackiego, motywowany prawdopodobnie chęcią ukrycia lub zbagatelizowania homoerotycznego charakteru tej relacji, stanowi gorzki rozdział w historii recepcji twórczości Dickinson.

Spór Mabel Loomis Todd i wpływ na biografie

Mabel Loomis Todd, która była kochanką brata Emily, Austina, prowadziła długoletni spór z Susan Gilbert. Ten osobisty konflikt miał znaczący wpływ na sposób prezentacji biografii poetki przez pierwsze dekady po jej śmierci. Działania Todd, mające na celu zdominowanie narracji o życiu Dickinson, doprowadziły do zniekształcenia jej biografii i relacji z najbliższymi, co utrudniało pełne zrozumienie jej życia i twórczości przez długi czas. Dopiero późniejsze badania i publikacje, takie jak wydanie nieocenzurowanych wierszy przez Thomasa H. Johnsona, pozwoliły na bardziej rzetelne spojrzenie na dziedzictwo Emily Dickinson.

Ciekawostki z życia Emily Dickinson

Zwierzęta i pasje

Emily Dickinson posiadała psa rasy nowofundland o imieniu Carlo. Nazwała go tak na cześć psa należącego do bohatera powieści „Jane Eyre” Charlotte Brontë, co świadczy o jej zamiłowaniu do literatury i postaci literackich. Poetka miała również talent muzyczny; od dziecka wykazywała szczególne predyspozycje do gry na pianinie, co mogło stanowić dla niej formę ekspresji artystycznej obok pisania wierszy.

Praktyki religijne i dom

Około 1852 roku Emily Dickinson przestała regularnie uczęszczać do kościoła, deklarując, że „zachowuje szabat, zostając w domu”. Ta decyzja odzwierciedla jej niezależność myśli i poszukiwanie własnych dróg duchowych, często w oderwaniu od instytucjonalnych form religijności. Jej dom rodzinny, zwany Homestead, sąsiadował bezpośrednio z lokalnym cmentarzem w Amherst. Ta bliskość miejsca pochówku mogła mieć znaczący wpływ na jej fascynację tematyką śmierci, która stała się jednym z jej najczęściej podejmowanych motywów w poezji.

Podsumowując, Emily Dickinson, mimo życia w izolacji i niewielkiej liczby publikacji za życia, pozostawiła po sobie bogate dziedzictwo literackie, które przekształciło kanon poezji amerykańskiej. Jej niezwykła twórczość, pełna innowacyjnych form i głębokich przemyśleń, nadal fascynuje i inspiruje czytelników na całym świecie, cementując jej pozycję jako jednej z najważniejszych postaci w literaturze światowej.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Emily_Dickinson