Miguel de Cervantes: autor Don Kichota, rycerz błędnego rycerza

5

Miguel de Cervantes Saavedra, urodzony 29 września 1547 roku, to postać monumentalna w historii literatury światowej, powszechnie uznawany za najwybitniejszego pisarza języka hiszpańskiego i jednego z najważniejszych twórców powieści w dziejach. Jego wpływ na kulturę jest tak głęboki, że hiszpański bywa nazywany „językiem Cervantesa”. Choć nie zachował się żaden jednoznacznie potwierdzony portret pisarza, jego życie obfitowało w dramatyczne wydarzenia, w tym pięcioletnią niewolę u piratów berberyjskich, które znacząco ukształtowały jego losy i twórczość. Uważany za ojca nowoczesnej powieści, stworzył dzieła, które na stałe wpisały się w kanon literatury, a jego postać i dzieła wciąż inspirują.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na wrzesień 2024 roku Miguel de Cervantes Saavedra miałby 477 lat.
• Żona/Mąż: Nie miał żony w sensie formalnym, ale był w związku z Cataliną de Salazar y Palacios.
• Dzieci: Miał jedną córkę, Isabel, urodzoną około 1584 roku, która była dzieckiem nieślubnym.
• Zawód: Pisarz, powieściopisarz, dramaturg, poeta, żołnierz.
• Główne osiągnięcie: Stworzenie powieści „Don Kichot”, uznawanej za pierwszą nowoczesną powieść w historii literatury.

Kim był Miguel de Cervantes? Podstawowe informacje biograficzne

Miguel de Cervantes Saavedra, choć powszechnie znany pod tym nazwiskiem, sam podpisywał się jako „Cerbantes”. Forma z „v” została spopularyzowana przez jego drukarzy. Człon „Saavedra” przyjął w późniejszym życiu, odwołując się do dalekiego krewnego. Urodził się 29 września 1547 roku w Alcalá de Henares w Hiszpanii. Zmarł w wieku 68 lat w Madrycie 22 kwietnia 1616 roku, w okresie tworzenia w nurcie baroku i manieryzmu. Jego miejsce pochówku znajduje się w Klasztorze Trynitarek Bosych w Madrycie. Cervantes jest uznawany za najwybitniejszego pisarza języka hiszpańskiego i jednego z najważniejszych powieściopisarzy w historii świata. Jego wpływ na kulturę jest tak ogromny, że język hiszpański jest często określany mianem „języka Cervantesa”. Do dnia dzisiejszego nie zachował się żaden uwierzytelniony portret pisarza; najbardziej znany wizerunek, przypisywany Juanowi de Jáuregui, pozostaje niepotwierdzony.

Rodzina i życie prywatne Miguela de Cervantesa

Miguel de Cervantes był drugim synem Rodrigo de Cervantesa, chirurga-cyrulika, oraz Leonor de Cortinas. Jego ojciec borykał się z nieustannymi długami, co wpłynęło na trudną sytuację materialną rodziny. W latach 1553–1554 ojciec pisarza trafił do więzienia za długi; w tym czasie rodzinę utrzymywała zaradna matka. Miguel miał liczne rodzeństwo: braci Andrésa, Rodriga i Juana oraz siostry Andreę, Luisę i Magdalenę. Z bratem Rodrigo służył później wspólnie w wojsku w Neapolu. Cervantes ożenił się z Cataliną de Salazar y Palacios. Miał jedną córkę, Isabel, urodzoną około 1584 roku, która była dzieckiem nieślubnym. Istnieją spory badaczy dotyczące jego korzeni; niektórzy sugerują, że jego rodzice mogli być „Nowymi Chrześcijanami”, czyli katolikami pochodzenia żydowskiego.

Kariera wojskowa i lata niewoli Miguela de Cervantesa

W 1570 roku Miguel de Cervantes zaciągnął się do pułku piechoty hiszpańskiej marynarki wojennej. W październiku 1571 roku wziął udział w historycznej bitwie pod Lepanto na pokładzie statku „Marquesa”. Mimo gorączki, walczył dzielnie, otrzymując trzy rany postrzałowe: dwa postrzały w klatkę piersiową i jeden, który trwale pozbawił go sprawności w lewej ręce. **W 1575 roku, podczas powrotu do Hiszpanii, został schwytany przez piratów berberyjskich.** Spędził pięć lat w niewoli w Algierze, skąd wielokrotnie próbował uciec. Został ostatecznie wykupiony przez rodziców i zakon Trynitarzy, po czym w 1580 roku powrócił do Madrytu. Ten okres niewoli, choć tragiczny, z pewnością wpłynął na jego późniejszą twórczość, w tym na wątki związane z przygodą i wolnością.

Praca zawodowa i problemy finansowe Miguela de Cervantesa

Ponieważ pisanie nie przynosiło mu wystarczających dochodów, Miguel de Cervantes pracował jako agent zaopatrzeniowy hiszpańskiej Marynarki Wojennej. Pracował również jako księgowy oraz rządowy poborca podatków, co wiązało się z licznymi podróżami. Jego praca urzędowa wiązała się z licznymi problemami finansowymi i oskarżeniami o nieprawidłowości w rachunkach. **Mimo ogromnej sławy, jaką cieszy się dzisiaj, Cervantes spędził większość swojego życia w relatywnym ubóstwie.** Za życia często borykał się z zapomnieniem, co przyczyniło się do zaginięcia wielu jego wczesnych prac literackich.

Osiągnięcia literackie Miguela de Cervantesa

**Najważniejszym dziełem Miguela de Cervantesa jest „Don Kichot”, wydany w dwóch częściach w 1605 i 1615 roku.** Uznawany jest on powszechnie za pierwszą nowoczesną powieść w historii literatury. Wielu wybitnych autorów określiło „Don Kichota” mianem „najlepszej książki wszech czasów”. W 1585 roku Cervantes wydał swoją pierwszą powieść pasterską „La Galatea”. Jest również autorem zbioru 12 opowiadań zatytułowanego „Nowele przykładne” (Novelas ejemplares). Napisał poemat „Podróż na Parnas” (Viaje del Parnaso). W 1617 roku, rok po jego śmierci, wydano powieść „Niezwyczajne przygody Persilesa i Sigismundy” (Los trabajos de Persiles y Sigismunda), która stanowiła jego ostatnie, pośmiertne dzieło.

Chronologia najważniejszych dzieł

Zdrowie i niepełnosprawność Miguela de Cervantesa

W wyniku ran odniesionych w bitwie pod Lepanto w 1571 roku, Cervantes stracił władzę w lewej ręce i dłoni. Jego niepełnosprawność stała się jego cechą charakterystyczną i mogła wpłynąć na jego późniejszy przydomek, taki jak „Jednoręki spod Lepanto”. W „Nowelach przykładnych” Cervantes sam określił siebie jako osobę jąkającą się. Wielu badaczy, wskazując na powtarzające się wzmianki w jego pismach, uznaje jąkanie za rzeczywistą wadę wymowy pisarza.

Kontrowersje i skandale w życiu Miguela de Cervantesa

W 1569 roku wydano nakaz aresztowania Miguela de Cervantesa za zranienie niejakiego Antonio de Sigury w pojedynku. Pojedynek ten uznaje się za główny powód jego nagłego wyjazdu z Madrytu do Rzymu. W Rzymie szukał schronienia w służbie u kardynała Giulio Acquavivy. **Według tradycji miejscowości Argamasilla de Alba, Cervantes miał być więziony w tzw. jaskini Medrano na początku XVII wieku.** To właśnie w więziennym odosobnieniu miał narodzić się pomysł na postać Don Kichota i tam miały powstać pierwsze fragmenty powieści, co dodaje dramatyzmu jego życiorysowi i twórczości. Warto wspomnieć również o jego próbach ucieczki z niewoli w Algierze, co świadczy o jego nieustępliwości i woli walki o wolność.

Warto wiedzieć: Według tradycji, to właśnie w więziennym odosobnieniu miał narodzić się pomysł na postać Don Kichota.

Ciekawostki i mniej znane fakty o Miguelu de Cervantesie

Przypuszcza się, że Cervantes mógł uczęszczać do kolegium jezuickiego w Sewilli, jednak jego formalne wykształcenie nie jest w pełni udokumentowane przez historyków. Mimo ogromnej sławy, jaką cieszy się dzisiaj, Cervantes spędził większość swojego życia w relatywnym ubóstwie. Za życia często borykał się z zapomnieniem, co przyczyniło się do zaginięcia wielu jego wczesnych prac literackich. Jego praca urzędowa wiązała się z licznymi problemami finansowymi i oskarżeniami o nieprawidłowości w rachunkach. Postać Cervantesa upamiętnia Monumento a Miguel de Cervantes w Madrycie z 1929 roku. Posiada również swoją statuę w porcie Naupactus (dawne Lepanto). Plac przed kościołem w Alcalá de Henares, gdzie został ochrzczony, nosi dziś jego imię. Postać Cervantesa i jego bohaterowie pojawiają się w licznych odniesieniach w telewizji i kulturze popularnej. Według historyk Luce López-Baralt, znaczenie nazwiska Saavedra mogło być nawiązaniem do arabskiego słowa *shaibedraa*, oznaczającego „jednoręki”, co jest intrygującym powiązaniem z jego losem. W styczniu 2026 roku mija 478 lat od jego narodzin. „Don Kichot” pozostaje centralnym dziełem literatury światowej, inspirującym kolejne pokolenia pisarzy, a jego wpływ na kształtowanie się gatunku powieści jest niepodważalny. Warto również wspomnieć o jego udziale w konkursie poetyckim w Saragossie, co pokazuje jego zaangażowanie w życie literackie epoki, nawet w trudnych dla niego czasach. Jego twórczość, w tym „La Galatea” i „Nowele Przykładne”, również zasługuje na uwagę, ukazując wszechstronność pisarza. Nawet dzieła takie jak „La Numancia” czy „El trato de Argel” świadczą o jego bogatym dorobku literackim. Po jego śmierci ukazały się „Los trabajos de Persiles y Sigismunda”, a także dalsze edycje dzieł, jak „Segunda parte del ingenioso hidalgo don quijote de la mancha”. Wkład Cervantesa w rozwój literatury hiszpańskiej, a co za tym idzie światowej, jest nieoceniony. Jego postać, choć pełna trudności i wyzwań, stała się symbolem wytrwałości i geniuszu. Nawet w kontekście rywalizacji z innymi wielkimi pisarzami epoki, jak Lope de Vega, twórczość Cervantesa zajmuje unikalne miejsce, wyróżniając się głębią psychologiczną i innowacyjnością formy. Jego życie, naznaczone walką, niewolą i problemami finansowymi, paradoksalnie stało się źródłem inspiracji dla dzieł o uniwersalnym przesłaniu, takich jak „Don Kichot z Manczy”. Wprowadzenie postaci błędnego rycerza i jego giermka Sancho Pansy do literatury, jako archetypów ludzkich dążeń i słabości, przyniosło mu nieśmiertelną sławę. Dzieła Cervantesa, w tym „El ingenioso hidalgo don quijote de la mancha”, stanowią fundament, na którym opiera się współczesna powieść. Jego zdolność do tworzenia złożonych postaci i poruszania uniwersalnych tematów sprawia, że jego twórczość pozostaje żywa i aktualna. Nawet w kontekście poszukiwań jego szczątków, które miały miejsce w Madrycie w 2015 roku, zainteresowanie postacią i dorobkiem pisarza nie słabnie. Cervantes, dzięki swojej niezwykłej wyobraźni i głębokiemu zrozumieniu ludzkiej natury, stworzył dzieła, które przekraczają granice czasu i kultury, czyniąc go postacią absolutnie wyjątkową w historii literatury światowej. Jego wpływ widoczny jest nie tylko w literaturze, ale także w sztuce, filmie i innych formach wyrazu artystycznego, co potwierdza jego nieśmiertelne dziedzictwo. Cervantes, mistrz słowa, pozostawił po sobie dziedzictwo, które będzie inspirować kolejne pokolenia. Jego nazwisko i dzieła są nierozerwalnie związane z historią literatury światowej, a „Don Kichot” pozostaje arcydziełem, które nadal wzbogaca nasze rozumienie ludzkiej kondycji. Cervantes, którego życie było równie barwne, co jego dzieła, pozostaje postacią fascynującą i inspirującą. Jego wkład w rozwój literatury jest nieoceniony, a jego dzieła nadal poruszają serca i umysły czytelników na całym świecie. Cervantes, pisarz, którego nazwisko jest znane na całym świecie, stał się symbolem hiszpańskiej literatury i jednym z najważniejszych pisarzy w historii.

Uznania i upamiętnienia

• Pomnik w Madrycie (Monumento a Miguel de Cervantes, 1929)
• Statua w porcie Naupactus (dawne Lepanto)
• Plac Cervantesa w Alcalá de Henares

Miguel de Cervantes Saavedra to postać, której życie, choć naznaczone trudnościami, stało się źródłem nieśmiertelnego dziedzictwa literackiego. Jego geniusz, objawiający się w stworzeniu „Don Kichota” – arcydzieła, które zdefiniowało gatunek powieści i porusza uniwersalne tematy ludzkiej natury – zapewnił mu miejsce w panteonie największych pisarzy wszech czasów. Mimo życiowych zmagań, Cervantes pozostawił po sobie dzieła, które przekraczają granice czasu i kultury, inspirując kolejne pokolenia i utwierdzając jego niekwestionowany status jako mistrza słowa.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Miguel_de_Cervantes