Salieri: Życie i twórczość nadwornego kompozytora Józefa II

5

Antonio Salieri (ur. 18 sierpnia 1750 w Legnago, zm. 7 maja 1825 w Wiedniu) był włoskim kompozytorem, dyrygentem i pedagogiem, który przez większość swojego życia i kariery był związany z Wiedniem. Przez ponad cztery dekady piastował kluczowe stanowiska muzyczne na dworze cesarskim, stając się jednym z najbardziej wpływowych muzyków swojej epoki. Jego bogata twórczość, obejmująca opery, muzykę sakralną i instrumentalną, a także jego działalność pedagogiczna, która ukształtowała pokolenia wybitnych muzyków, takich jak Beethoven czy Schubert, stanowią nieodłączną część historii muzyki klasycznej. Mimo że współczesna kultura często kojarzy go z mrocznymi legendami, jego rzeczywisty wkład w rozwój muzyki jest niezaprzeczalny.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na maj 1825 roku Antonio Salieri miał 74 lata.
• Żona/Mąż: Antonio Salieri był żonaty z Teresą von Pfaundler.
• Dzieci: Miał ośmioro dzieci, z których większość zmarła w dzieciństwie.
• Zawód: Kompozytor, dyrygent, pedagog muzyczny, cesarski kapelmistrz.
• Główne osiągnięcie: Długoletnia służba jako Cesarski Kapelmistrz w Wiedniu i wychowanie wielu wybitnych uczniów, w tym Beethovena i Schuberta.

Antonio Salieri: Podstawowe informacje biograficzne

Antonio Salieri urodził się 18 sierpnia 1750 roku w Legnago, w Republice Weneckiej. Choć jego korzenie tkwiły we Włoszech, większość swojego życia, a zwłaszcza kluczowe lata kariery, spędził w Wiedniu, stolicy monarchii Habsburgów. To właśnie w cesarskim mieście rozwinął swój talent, zdobył uznanie i stał się filarem wiedeńskiego życia muzycznego. Zmarł w Wiedniu 7 maja 1825 roku, w wieku 74 lat, pozostawiając po sobie bogate dziedzictwo artystyczne. Jego wpływ na muzykę okresu klasycznego jest niepodważalny.

Życie prywatne i wczesne lata Antonio Salieriego

Już od najmłodszych lat Antonio Salieri wykazywał silne inklinacje artystyczne. Jego pasja do muzyki była na tyle wielka, że dwukrotnie uciekał z domu, by móc rozwijać swoje umiejętności. W latach 1763–1764 przeżył tragedię utraty obojga rodziców. Po tym trudnym okresie trafił pod opiekę swojego brata, a następnie weneckiego szlachcica Giovanniego Mocenigo, co zapewniło mu stabilniejszą przyszłość i otworzyło drogę do dalszego rozwoju.

Wczesna anegdota z jego życia ukazuje jego szczerość i krytyczne spojrzenie na sztukę. Młody Antonio skrytykował organistę za jego „zbyt teatralny” styl gry, co świadczy o jego wyrobionym poczuciu estetyki już od najmłodszych lat.

Kariera muzyczna i operowa Antonio Salieriego

Przełomowym momentem w życiu Salieriego było przybycie do Wiednia 15 czerwca 1766 roku. Pod opieką Floriana Leopolda Gassmanna, który sfinansował jego dalszą edukację, młody kompozytor rozpoczął budowanie swojej kariery w sercu Europy muzycznej. Jego debiut operowy zimą 1770 roku z operą buffa „Le donne letterate” okazał się skromnym, lecz znaczącym sukcesem, otwierającym drogę do dalszych scenicznych dokonań.

Szczyt kariery Salieriego na dworze Habsburgów przypada na lata 1774–1792, kiedy to pełnił prestiżową funkcję dyrektora Opery Włoskiej. Ta pozycja dawała mu znaczną kontrolę nad repertuarem operowym w języku włoskim, co czyniło go niezwykle wpływową postacią w wiedeńskim życiu muzycznym. Od 1788 roku do 1824 roku piastował najwyższe stanowisko muzyczne w imperium – cesarskiego kapelmistrza (Kapellmeister), będąc odpowiedzialnym za muzykę w kaplicy dworskiej.

Dzięki wsparciu i protekcji Christophera Willibalda Glucka, Salieri odniósł sukces na arenie międzynarodowej, zwłaszcza w Paryżu, gdzie jego opera „Les Danaïdes” z 1784 roku zdobyła uznanie. Po 1804 roku, mimo zakończenia aktywnej kariery operowej, Salieri skupił się na komponowaniu muzyki sakralnej i rozwijaniu swojej działalności pedagogicznej, która przyniosła mu wielu wybitnych uczniów.

Twórczość i styl kompozytorski Antonio Salieriego

Antonio Salieri był kompozytorem innowacyjnym, który wywarł znaczący wpływ na rozwój opery. W swojej operze „La Fiera di Venezia” z 1772 roku wprowadził nowatorską scenę łączącą taniec z śpiewem, co później zainspirowało Mozarta. Wykazywał również śmiałość w instrumentacji, jako jeden z pierwszych kompozytorów wykorzystując w orkiestrze trzy kotły w operze „La secchia rapita”. Jego twórczość, pisana w językach włoskim, francuskim i niemieckim, odzwierciedlała jego kosmopolityczne podejście i umiejętność adaptacji do różnych tradycji muzycznych.

Działalność pedagogiczna Antonio Salieriego

Antonio Salieri był jednym z najbardziej cenionych pedagogów muzycznych swojej epoki. Jego szkoła przyciągała młode talenty z całej Europy, a wśród jego uczniów znaleźli się przyszli giganci muzyki, tacy jak Ludwig van Beethoven, Franz Schubert, Franz Liszt, Johann Nepomuk Hummel czy Franz Xaver Wolfgang Mozart. Ta lista świadczy o jego ogromnym wpływie na kształtowanie się muzyki klasycznej i romantycznej.

Relacja z Wolfgangiem Amadeuszem Mozartem i dziedzictwo

Jednym z najbardziej znanych mitów dotyczących Antonio Salieriego jest jego rzekome otrucie Wolfganga Amadeusza Mozarta. Historycy zgodnie obalili tę teorię, nie znajdując żadnych dowodów potwierdzających tę sensacyjną hipotezę. Prawdopodobnie obaj kompozytorzy darzyli się wzajemnym szacunkiem, czego dowodem może być ich współpraca przy przygotowaniu oper na bankiet cesarski w 1786 roku. Pomimo obalenia mitu o otruciu, nieprawdziwe oskarżenia miały negatywny wpływ na psychikę Salieriego w późniejszych latach życia. Współczesna sława Salieriego jest w dużej mierze zasługą sztuki „Amadeus” Petera Shaffera, która jednak przedstawia artystyczną wizję, a nie wierne odzwierciedlenie historycznych faktów.

Kontrowersje i trudności w karierze Antonio Salieriego

Kariera Antonio Salieriego nie była pozbawiona wyzwań. Reforma cesarza Józefa II w 1778 roku, która zamknęła włoską operę na rzecz niemieckiego Singspielu, stanowiła dla niego poważne wyzwanie. Niektóre z jego dzieł, jak na przykład opera „Il ricco d’un giorno” z 1784 roku, spotkały się z chłodnym przyjęciem krytyki i publiczności, co jest naturalną częścią kariery każdego artysty.

Chronologia kariery Antonio Salieriego

Kariera Antonio Salieriego była długa i bogata, obejmując kluczowe etapy rozwoju kariery muzycznej od debiutu operowego po najwyższe stanowiska dworskie. Poniżej przedstawiono chronologiczny przegląd najważniejszych wydarzeń:

Ciekawostki z życia Antonio Salieriego

Już jako młody chłopak, po przybyciu do Wiednia, Antonio Salieri doświadczył głębokiego duchowego momentu w kościele włoskim, co mogło wpłynąć na jego późniejszą twórczość sakralną. W starszym wieku kompozytor sugerował, że wiele z jego wczesnych kompozycji mogło zostać celowo zniszczonych lub zaginęło, co stanowiłoby niewątpliwą stratę dla historii muzyki. Dzięki swoim kontaktom w wiedeńskim kręgu artystycznym, Salieri poznał osobiście wybitne postacie epoki, takie jak poeta Metastasio i kompozytor Christoph Willibald Gluck, który stał się jego powiernikiem.

Antonio Salieri był postacią, której życie i twórczość są nieodłącznym elementem historii muzyki klasycznej. Mimo że mity i legendy często otaczają jego postać, jego rzeczywisty wkład jako kompozytora, pedagoga i długoletniego cesarskiego kapelmistrza w Wiedniu zasługuje na szczególną uwagę i docenienie.

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Antonio_Salieri